«Биз энди биринчи навбатда интернет ва digital-коммуникация хақида ўйлаймиз»

«Контент Юнион» компаниясининг рекалама ва махсус лойиҳалар бўйича директори Александром Руднев билан интервью.

Айтингчи Александр, сиз бизнесга қандай кириб келгансиз?

Мен реклама бизнесида 25 йилдан бери ишлаб келаман, маълумот бўйича –шифокор-биофизикман. Бундан ташқари, “Радиорелей ва сунъий йўлдош алоқа тизими” мутахассислиги бўйича маълумотга эгаман. 1992-1995 йиллар «Контакт» реклама агентлигида радиореклама бўлими бошлиғи лавозимида, 1995 йилдан 1999 йилларга қадар «Артамс» РА да медиадиректор лавозимида ишлаб келдим. 1999 йилда Burda журналининг эркаклар гуруҳи рекламаси бўйича директорлик позициясига ўтиб, 2015 йилгача мувофаққиятли ишлаб келдим.

Ҳозир ҳам  «Авангард» агентлигининг бошқарувчи ҳамкори ҳисобланаман.

– Салобатли стаж. Сизнинг эътиборга лойиқ назарингизга кўра, оҳирги ўн йиллар давомида телевидения қанчалик ўзгарди?

Россияда реклама бюджетининг хажми бўйича телевидения етакчилик қилади. Бу жаҳон индустрияси. Бироқ оҳирги пайтларда кўпроқ куч ва эътибор интернетга қаратилмоқда. Ваҳоланки, интернетда истеъмол қилинаётган контентлар, телевидения учун ишлаб чиқарилади. Ҳа, хақиқатдан ҳам, интернетни таъсири остида медиамуҳитда содир бўлаётган ўзгаришларни пайқамаслик мураккаб ва бутун дунёни спрут каби эгаллаб олаётганлигини инкор этиш бефаҳмлик бўларди. Аммо, телекўрик улуши ҳалигача юқори кўрсаткичли даражада қолмоқда. Бу тенденция нафақат ривожланаётган бозорлар учун,  балки ривожланганлар учун ҳам хосдир.

Аслида, телекўрик умумий трендга қўшилиб, онлайнга кўчиб ўтмоқда. Агар қўлимиздаги рақамлар билан гапирадиган бўлсак, PBN Hill+Knowlton Strategies маълумотларига кўра, Y авлод ва Z авлод мунтазам равишда телевизиор томоша қилиб-41% респондентлар уни ҳар куни тамоша қилар экан. 55% Z авлод вакиллари кўрсатувлар, сериаллар ва х.к.ларни YouTube орқали, 51%- ҳозиргача ТВ орқали уларни тамоша қилар экан.

Телевидениянинг истиқболи яхши- болалар болаликданоқ телевизорни томоша қилишади, телевизион контент истъемол қилишади ва форматнинг ўзига кўникиб қолишади. Оила билан биргаликда томоша қилиш кенг тарақлаган бўлиб, эрталаб ва кечқурун, ишга кетишдан аввал ва ишдан, ўқишдан қайтгандан сўнг, оила бир стол устида ўтиришади ва телевизорни ёқишади. Бу эса инсонларни бирлаштириб, турли авлод вакилларининг бир-бири билан суҳбатлашишига имконият беради.

Ўз навбатида биз, медиабирлашмалар вакиллари сифатида, медиаистеъмолнинг янги услубларини ҳисобга олиб бажаришимиз, яъни: ҳаммаси қисқа, сиқилган, кўп мулоҳаза қилинмаган, ёрқин иллюстрацияланган бўлиши керак. Семиз адабий журналларнинг даври ўтди – бу  бир тарафдан яхши ҳам ва ёмон ҳам эмас, бу ҳозир шундай.

– Булар рекламага қандай таъсир кўрсатди?

Менинг фикримча кўпчилик ёш истеъмолчилар реклама шовқинлари орасида туғилишган, шунинг учун “реклама” ва “реклама эмас” орасини фарқлаб ўтиришмайди. Агарда реклама хабарлари гармоник тарзда аҳборот оқимига мослашган бўлса, шакл бўйича ҳам, мазмун бўйича ҳам ихтилофли бўлмаса, демак бу худди “ўз қадродон”- медианики деб ҳисобланади. Бу, яхши рекламаларни “экиш” ва креатив реклама агентликлари учун жуда катта майдон.

Аслини олганда, биз “the medium is the message”(муҳит –бу ҳабар) классик формуласини ўзимиз учун очмоқдамиз, фақат биз энди биринчи навбатда интернет ва digital-коммуникация хақида ўйлаяпмиз.

– Тематик телевидения билан ишлашнинг хусусияти нимада?

Тематик телевидениянинг битта катта плюс тарафи бор- у тематик. Ҳар бир аниқ холатда, ҳар бир каналда, биз ўзимиз билган аудитория ва унинг кластерлари билан ишлаймиз. Коммуникация каналларининг миқдори шунчалик улканки, компаниялар ҳар бир сония учун потенциал истеъмолчилар эътиборини хабарлар оқимига қаратишда ўзаро рақобатлашадилар. Тематик каналлар бренднинг аниқ мақсад сифатида кўриладиган аудиторияси билан бевосита боғланиш учун, ўз навбатида, уни  чапламасдан, кампания ва бюджетларни нисбатан самарали режалаштиришга имкон беради ва рекламани релевантлик (енгиллаштирилган) муҳитда беради.

Тематик каналларнинг ўсиш улуши оҳирги 10 йил ичида беш баробарга ортган. Агар 2006 йилда улуши бутун телеаудиториядан 4,3 бўлган бўлса, 2016 йилнинг якунлари бўйича у 18,4 ни ташкил этган (Mediascope маълумотларига кўра). Энди ҳар бир истеъмолчи учун қизиқишларига қараб ўз телеканали мавжуд бўлади.

Мувофиқ равишда, тематик телевидения ўзига кенг қамровли ва юқори даражадаги томошабинларни жалб этиб ҳисобини олиб борадиган,  юқори интизомли аудиторияга эга бўлади.

Бунда, телекўрик ўз-ўзидан пайдо бўлишини (спонтан) тушуниш керак: агар илгари инсонлар телевизор олдига тўпланиб кўрсатувни томоша қилиш учун тайёргарлик кўришган бўлишса, ҳозирда эса телевизорни ёқишади ва томоша қилиш учун истаганларини танлаб олаверишади. Кўпчилик сонли каналлар моҳирлигини ишга солишиб, томоша учун мос келадиган контентларни танлашади.

Мунтазам равишда янги асбоблар ва имкониятлар пайдо бўлмоқда. Виртуал реаллик технологиясини илгари фақат фантастик фильмларда кўриш мумкин бўлган бўлса (неон билан ёғдирилган ёмғирли кўчалар ва ақилли дельфинлар), бугун хаётимизга улар бевосита кириб келмоқда.

Ҳозирга қадар “классик” шлемли VR озми-кўп тўлагича энтузиастларнинг ҳиссасига тўғри келаётган бўлса (айан ўша early adopters), мутлақо арзончилик тўлқинлари оқими шароитида ва содда қўлланилиши билан, VR мобиль бозори ижобий тенденцияга эга бўлиб турибди ( оддий Google Cardboard сизга қиймати 500 россия рублига тўғри келади).

Ҳозирда «АВТО24» телеканали бу йўналишда фаол ривожланиб бориб, ўзининг VR-иловаси VR24 ни ишга туширди. Яқин келажакда илова кенгайтирилади ва бизнинг барча телеканалларимиз учун платформага айланади.

Менинг назаримда, big TV концепцияси, айни пайтда реклама сотиш нуқтаи назарида энг истиқболи ҳисобланади. Турли ҳил платформаларда аудиториянинг телекўриги, турли ўлчамдаги экранлардан “ушлаб олиш” (“подхват”), имкониятларнинг кенгайиши, шу билан бир пайтда- нозик трагетинг учун асбобларнинг кўплиги, рекламанинг мажбуриятсиз берилиши ва яхшиланиши, шуларни ўз ичига олади.

Бу концепция Россияга эндигина кириб келмоқда ва каналларнинг ўзи учун техник жиҳатдан мураккаб бўлиш билан бирга, худди шунингдек аудиторияга ҳам мураккаблик қилади, бироқ бунинг ортида -бизнинг келажагимиз турибди!

Людмила Ягуткина

«Техника кино и телевидения» журналининг № 8 2017 (688) сони.
«Телевидение. Тема номера»
рукни

Рус тилидан UFQ.UZ томонидан таржима қилинди.